.
  Sông Colorado P3
 
22/6/2014

Sông Colorado (p3)

GS Tôn thất Trình:Câu chuyện chế ngự dòng sông Colorado ờ Hoa Kỳ.

 Phần II : Làm gì được về nước : thử nghiệm nó , làm sạch nó, nghiên cứu nó,  biến đổi nó , thám hiểm nó

 

                

 

     1- Làm gì được về nước sông Colorado: Thao tác nước, Cân bằng nước

để cứu sống nhân mạng.

      Thách thứ là duy trì một cân bằng hòan tòan nước  tế bào,  khẩn thiết  cho thân thể chúng ta hoạt động như phận sự chúng phải làm. Đó là công việc của những protêin bé tí xíu tên  gọi là   chất thủy tế khổng,  chất lỗ nước bé- aquaporins, đưa  nước qua  các màng tế bào. Mới đây , các nhà khoa học khám phá ra là các chất  lỗ nước bé này hiện diện trên u ung thư và có thể gia tốc tăng trưởng vài lọai ung thư . Các  nhà khảo cứu cũng khám phá là bệnh Devic, một rối lọan miễn nhiễm tự động  không chửa trị được, có thể dẫn tới tê liệt  là do những kháng thể  tấn công aquaporins -  chất thủy tế khổng.

   Ý kiến cao siêu là  các la bô đa phương  đang nhắm mục tiêu vào các aquaporins khi họ cố phát triễn những chửa trị mới cho bệnh Devic. Về phía ung thư, ý kiến có nghĩa là  xác định một phân tử có cơ chận đứng aquaporins  trong các tế bào u ung thư.  Đây là một thách thức khó khăn . Theo Alan Verkman,  giáo sư y khoa  và sinh lý tại Viện Đại học UC  San Francisco , nước luôn luôn tìm cách xâm nhập vào .  Các ức chế  dẫn đạo là  các kim khí nặng , tỉ mhư thủy ngân , Dù rằng  nay được biết là chúng quá độc hại , chúng vẫn còn là những  lọai các nhà khảo cứu ưa dùng và có thể  sống còn trong tuơng lai .  Có thể  gần nhận thức hơn  là một phương cách chửa trị bệnh Devic , ngòai tê liệt  còn gây thêm mau chóng mù mắt  và  mất hết kiểm sóat ruột già và bọng đái.  La bô Verkman  đã xác định ra một phân tử  chận đứng được các kháng thể nhắm vào mục tiêu aquaporins .   Và phân tử này đã tỏ ra hứa hẹn ở các thử nghiệm tiền lâm sàng.   Nước cho đời sống, như thể ai đó thường nói, nhưng hiểu biết  và thao tác cách nào nước  di chuyễn qua các tế bào,  có thể là một cột mốc  cho y khoa thế kỷ thứ 21 đó !

  

   2- Làm thử nghiệm nước   

 

   Trong thập niên 1970,  nhiều nghiên cứu tìm thấy dược phẩm trong nước cống chửa trị ở Hoa  Kỳ, và từ đó dược phẩm  là điều  không biết đã được biết  trong các nguồn nước . Mới đây, các nhà khảo cứu ở Cơ Quan Bảo Vệ Môi Sinh - Environtmental Protection Agency ( EPA ),  thử nghiệm 50 nhà máy  Hoa Hỳ chửa trị nước phát thải  cho hơn 46 triệu dân  Hoa Kỳ , tìm kiếm 58 lọai thuốc tây thông thường.  Họ tìm thấy  n\hiều lọai thuốc , nhưng may thay ở những nồng lượng quá thấp,  cần nhiều năm uống nước mới đến nồng lượng đầy đủ.

    Một kẻ  trưởng thành lành mạnh  uống 2 lít nước một ngày  sẽ đến nồng lượng hòan tòan, đầy đủ  cứ :

    1- 15 năm : các  thuốc cao áp là Kisinopril , Hydrocholothiazide , Diovan

    15 - 30 năm:   cũng các thuốc cao áp là Enapaprilat, Atenolol, Lopressor

     3- 10 năm:  các  thuốc thuộc thần kinh - neurological drugs:  Xanac, Vicodin, Oxycontin; các thuốc cao áp Vasotec, Lasix; thuốc chống viêm sưng Ibuprofen

      100 -300 năm :  thuốc thuộc thần kinh Adderoll;  các thuốc cao áp Inderal, Amlodipine; thuốc kháng ( trụ ) sinh Ofloxacin, và thuốc  khác  Xantac , Albuterol

      300-1000 năm : các thuốc thuộc thần kinh Prozac , Zoloft , Anitriptyline; các thuốc cao áp  triamterene ,diltiazem; các thuốc kháng sinh Sulfamethoxzole, Trimethropin; và thuốc  khác Gemfibrozil

       1000-8000 năm:  các thuốc thuộc thần kinh Carbamazepine,  Desmethylsertraline, Propoxyphene; các thuốc cao áp Desmethyl -diltiazem, Verapamil , Norverapamil , thuốc chống viêm sưng Acetaminophen; thuốc kháng sinh Cypro

       Không bao giờ thấy,  vì không dò ra  hay hiện diện ở những nồng độ quá thấp không đo được, các  thuốc thuộc thần kinh 10- hydroxy-amitriptyline , Benztropine, Paxil , thuốc cao áp Clonodine; thuốc chống viêm sưng Vanos, Flonase, Hydrocortisone, Solu-medrol, Prednisolone, Prednisone;   các thuốc kháng sinh Florfenicol , Linomycin , Sulfadimethoxine , Sulfamethaxine, các thuốc Hormone sinh sản Melengestrol , Acetate , Norethindrone, Pros gestreone, Testosterone và các thuốc khác Lipitor , Promethazine, Simvastatin, Thep- 24 , Warfarin

    Các ký sinh: Khỏang 750 000 dân Hoa Kỳ bị tiêu chảy mỗi năm vì uống nước bị ký sinh trùng Cryptosporidium ô nhiễm . Một phần cũng tại vì Crypto kháng chlorine , trong khi các nhà máy chửa trị nước thường giết chết các vi trùng.  Vài tá đô thị  quanh thế giới, nay thiết lập  các dàn đồ sộ ánh sáng cực tím-  massive ultraviolet ( UV ) light arrays  trên đường đến các vòi nước để giết  mầm bệnh này.  Ánh sáng UV  lọt vào các protêin vỏ dày của Crypto, phá hại DNA Crypto và làm nó thành vô hại.   

    Methane .  Một nghiên cứu đăng tải, năm 2013,  thử nghiệm 141 giếng nước  uống xuyên qua Đông Bắc bang Pennsylvavia , Hoa Kỳ. Họ tìm thấy  các nồng độ methane  6 lần hơn ở các giếng  gần kề các họat động đứt gãy bằng sức nước - hydraulic fracturing. Ô nhiễm này theo họ đề nghị là do xây cất  yếu kém các giếng lấy khí dầu thiên nhiên.  EPA dự tính giải tỏa nghiên cứu tòan diện của Cơ quan năm nay.

 

   3 - Làm sạch nước : linh kiện  Dean Kamen sáng chế

 

    Nhìn thóang qua lần đầu, hộp chuyễn đi màu đỏ chói lọi nằm bên vệ đường  một khu ổ chuột  ngoại ô T.P.  Johannesburg , quốc gia Nam Phi, không giống như  cái gì có thể  biến đổi hàng trăm mạng người .  Hai cửa trượt  mở toang , tiết lộ một quày tiệm nhỏ  sau đó xếp   nhiều hàng thịt hộp , giấy đi cầu , dầu  nấu ăn , và các cung cấp y tế đầu tiên.  Các pannen  mặt trời  của  Internet diện  không dây trên mái nhà  và một ti vi, cho trận túc cầu  sắp tới.  Cả hai  vòi cầu tiêu  phân phối không phải trả tiền  nước uống đã làm thuần khiết cho bất cứ ai muốn uống.   Chế tạo căn bản của Khảo cứu và Phát triễn  Coca-Cola  và Deka, một công ty bang   New Hampshire  nhà sáng chế Dean Kamen thiết lập, hộp  có nghĩa là một lọai “ một khu dưới phố trong một hộp”: một  kho rượu vang ( bodega ) nối kết Web với trung tâm cộng đồng, có thể vất xuống  bất cứa thôn xã nào  vhưa phát triễn khắp thế giới . Hảng Coke gọi đó là Ekocenter. Đúng là tên lõi tủy sống , đầy sinh lực , nhưng che dấu  một kỷ thuật  làm biến đổi  dấu bên trong hộp .

    Bên trong hộp đỏ to lớn này có một hộp nhỏ hơn  kích thước một tủ lạnh, tên gọi là Bắn Ná- Slingshot, do Kamen phát minh ra.  Kamen là kẻ vạch kế họach chủ chốt cho  hàng tá sáng chế thiết bị y khoa  và vang danh nhất là  linh kiện  chuyên chở cá nhân Segway.  Kamen giống như  là một  Thomas Edison cận đại. Ông nắm giữ  hàng trăm môn bài và những sáng tạo của ông  đã cải thiện vô số đời sống con người. Những dự án hiện tại của ông gồm có  một cánh tay phục hình rôbốt cho DARPA và động cơ Stirling phát ra điện rẽ  tiền  bằng cách sử dụng “ những gì đốt cháy được” làm nhiên liệu. Bắn Ná, làm ra đã hơn 10 năm nay,  có thể còn nhiều ảnh hưởng hơn cả tống số  cọng lại mọi sáng  chế  của ông.

   Sử dụng một tiến trình  gọi là chưng cất hơi nước ép lại , một Bắn Ná duy nhất có thể làm thuần khiết  hơn 250 000 lít nước một năm, đủ thỏa mãn yêu cầu cho 300 người.  Và nó có thể làm như vậy với bất cứ nguồn nước nào, dù cho bẩn mấy đi nữa.

  Với những cộng đồng thiếu nước sạch, lợi lộc thật là rỏ rệt, nhưng muốn thực hiện tiềm năng này, Bắn Ná  cần đến tay họ trước đã.  Chính lúc này Coke xuất thân: hảng không chỉ là  hảng bán rong ước ngọt , mà là  một hảng có hệ thống phân phối lớn nhất, phức tạp nhất trên thế giới. Điểm này quan trọng vì thế giới hiện phải đối diện một kích thước khủng hỏang nước chưa bao giờ thấy  cả .

   Nước tuồng như quá phong phú,  khiến  thật dễ dàng quên bẳng là không biết  bao nhiêu người  không có nguồn nước sạch.  Theo Cơ quan Y tế quốc tế  gần 1 tỉ người  thiếu nước sạch an tòan và hàng trăm nghìn chết đi vì thiếu đường  tìm vào nước sạch . Rất nhiều người đau ốm li bì vì nước bẩn.        

   Rất nhiều dụng cụ  làm thuần khiết nước  đã có mặt . Chẳng hạn  các viên chlorine ,  các nhà máy làm thấm thấu ngược - reverse osmosis , nhưng chúng thảy đều có nhược điểm . Hoặc chúng  không thể mang theo thuận tiện được, hoặc chúng cần  nhiều bộ phận thay thế  khó kèm theo  hay đáng tiếc hơn cả  là chúng chỉ lấy đi  vài lại chất dơ bẩn , để lại  các dơ bẩn khác làm độc hại cho vài người không sắc sảo.

    Kamen gọi  khủng hỏang nước tòan cầu là một vấn đề Khổng lồ Goliath, gợi ý chính ông là David, người nhỏ con đánh bại Goliath. Karmen cống hiến một đồ giải khát mau lẹ  cho  học vấn Kinh Thánh  Gia Tô: David  muốn nhắc lại  là đã thắng Goliath  nhờ một Ná Bắn.

   Khi được hỏi  một câu đơn giản  là cách nào ông đã   được khủng hỏang nước khích lệ, câu trả lời chạy quanh các nhấn mạnh sự nghiệp ông,  trước khi ông nổi danh và giàu có .  Năm 1976 , Kamen  lập công ty đầu tiên AutoSyringe để giải quyết  mộtvấn đề y tế cho sinh viên. Giải đáp của Kamen là làm ra một bơm  pha truyền mang theo được lần đầu tiên trên thế giới , có thể  truyền  tự động các  liều thuốc.  Bán chạy lúc  Karmen  mới 30 tuổi.  Trở thành triệu phú,  Kamen di chuyễn đến Manchester và khởi sự hảng Deka.  Trừ vài ngọai lệ  như Segway, nay phổ biến rộng rải, công ty Deka tập trung  vào các sáng chế y khoa giải  quyết  các vấn đề  đời sống hằng ngày. Như dự án cách đây 20 năm  là một máy  tái chế thẩm tích - dialyse  cho các bệnh nhân  hư thận . Máy cải thiện của Kamen  là đủ nhỏ  để thích nghi bàn đầu giường   và đủ im lặng  cho họ ngủ khi máy chạy.  Tuy nhiên máy  đòi hỏi    rất nhiều nước thuần khiết- nhiều ga lông một  ngày cho một bệnh nhân , và như vậy qúa ư tốn kém . Kamen sửa lại, sáng chế ra  một máy làm thuần khiết nước  kiểu y khoa để bệnh nhân có thể  dùng nước vòi cầu tiêu  làm căn cứ cho dung dịch  thẩm tích.  Kamen  biết là các hệ thống làm thuần khiết hiện hửu , đa số  căn cứ trên sự lọc nước,   không đủ chính xác để thõa mãn đòi hỏi của ông , nên Kamen nghĩ tới  chưng cất .      

    Vấn đề kế tiếp là làm sao sản xuất đại trà  các máy làm thuần khiết nước và đặt chúng vào tay những ai cần dùng chúng .  Giải đáp cho công trình Kamen không chính thống do Coke  đón chào, nhưng Coke  trước hết là muốn biết  cách nào  Kamen  giúp Coke làm dự án mới  . Đây là năm 2005 , và một trong những thách thức cho hảng Coke là làm sao  phát triễn  một phông ten  sô đa tốt hơn.   Kamen hợp sức với  Nilang Patel , giám đốc la bô khảo cứu Coke. . Họ chế tạo Freestyle , chiếu theo  các thiết bị y khoa Kamen làm ra, để đưa vào insulin và các thuốc chửa trị hóa học khác  Máy phân phối  đứng tự do này, phối hợp các thành phần dày đặc  tồn trử trong các vỏ đạn- cartridges  nhỏ ( thay vì  trong bao 20 lít xi rô ) với nước carbonat hóa  và các chất làm ngọt,  tạo ra đến 100 loại  nước uống khác nhau .

   Đến năm  2009 đã sản xuất đại trà Free style và Kamen  nhắc lại Coke  lời hứa hẹn  là Coke sẽ tiếp tục  công trình làm Slingsho . Năm 20111, Coke và Deka gửi  11 Slingshot  đến quốc gia Ghana  ,thử nghiệm  6 tháng  cung cấp nước sạch  cho 5 trường nông thôn.  Mùa thu năm 2013 Co ke và các hảng hợp tác tuyên bố gửi 2000 đơn vị ( hoặc là Slingshot hay Ekocenters )  quanh Phi Châu , Á Châu (không rỏ Việt Nam nhận bao nhiêu  máy ? ) và Châu Mỹ La Tinh.  Cam kết là sẽ cung cấp 500 triệu lít nước uống an tòan một năm   cho các cộng đồng cần dùng.  Như vậy sẽ  cải thiện  đời sống 500 000 người một năm …

 

    4 -   Nghiên cứu nước qua tàu Qủy Đạo Biển - SeaOrbiter

 

    Các nhà khoa học biết nhiều  về bề mặt Mặt Trăng hay Sao Hỏa hơn là các sàn đáy biển Trái Đất. Giải thích cái nhìn lớn lao của kiến trúc sư  Pháp Jacques Rougerie , người đã họa kiểu ra một la bô đi đại dương cạnh tranh nổi với Starship Enterprise nhìn tầm xa.  Rougerie  quan niệm máy mình làm Sea Orbiter - Qủy đạo Biển là một  phao nổi thời đại không gian  trôi dạt không quấy rầy  trên đại dương  trang bị đồ ngập chìm  và một nhóm  người lặn có thể thám hiểm và  phân tích môi trường  biển .  Rougerie nói:  Nếu chúng ta muốn biết đại dương tốt đẹp hơn nữa, chúng ta cần thay đổi  một khuôn mẩu khảo cứu .  Điều này có nghĩa là phải quan sát trực tiếp những vị trí xa xăm như Biển Rong - Sargasso Sea , nơi các rừng rong biển - seaweed tạo  ra một hệ thống sinh thái  độc đáo, còn ít hiểu.  Lươn-eels  từ Bắc Mỹ Châu và Âu Châu xô về đây  để sinh sản,  sau khi sống trên sông nước ngọt hàng chục năm, theo lời  Sylvia Earl, nhà sinh học biển , cựu gián đốc Cơ Quan Khí Quyễn Đại Dương Quốc gia. Chúng ta biết quá về nơi này và đây là gia thất  của một trong những lịch sử đời sống bất thường nhất bất cứ động vật nào trong đạii dương .

   Phí tổn 48 triệu đô la Mỹ làm SeaOrbiter là nhược điểm lớn nhất .  Nhưng nhờ  Quỹ tài trợ dân gian  Kisskiss- BankBank   Rougerie và nhóm ông đã kêu gọi đóng góp  được 475 000$,   hầu bắt đầu  xây dựng  Mắt Orbiter cuối năm nay.  Nếu họ  cảm hứng  các nhà tặng dữ  có tiền  tài trợ  cung cấp  đầy đủ số tiền, họ hy vọng sẽ làm xong tàu  cuối năm 2016 .

    Tàu Không gian cho Biển cả SeaOrbiter sẽ làm gì mới  ?

 

   - Ở Mắt tàu không gian cho Biển Cả có thể theo dấu các chim di cư, đời sống biển và làm các nghiên cứu dài hạn  khí tượng .      

   -  Các hoạt động  trên tàu :  các  nhà lái tàu sẽ kiểm sóat  các xe điều khiển từ xa  - ROV  của SeaOrbiter từ trên mực nước biển. Các họat động ngòai trời  cũng sẽ phục vụ cho một  nơi chuẩn bị cho người lặn từ trên mặt biển .  Và một phòng nhả sức ép  - decompression chamber  sẽ làm dễ dãi cho  chuyễn tiếp các thành  viên  Sea Orbiter sống ở mức bảo hòa .  Các pannen mặt trời  và các tua bin gió sẽ  cung cấp năng lượng , điện chạy tàu

    - La Bô Ẩm ướt. Mỗi năm, các nhà sinh học biển khám phá thêm chừng  2000 lòai  biển mới, một con số mà SeaOrbiter muốn tăng gia thêm.  Một la bô ướt đầy thùng chứa  sẽ giúp các nhà khảo cứu  thực hiện các thí nghiệm và chuyên chở  các mẩu sống  đến các cơ sở khảo cứu phức tạp trên  đất liền.      

    - Một ga ra 4 xe.   Kho dưới ước sẽ chứa  tàu ngầm  chở 2 người, 2 xe ROV và một máy  không người lái - drone tự trị có thể lặn sâu đến 6000 m .  Hy vọng sẽ sử dụng những xe này  đễ tìm kiếm bề sâu đại dương , không  những  cho đời sống mới  mà cho cả phiêu sinh - plankton, vi khuẩn  và virus  có cơ gíup chửa trị bệnh tật.

    -  Một trung tâm dữ liệu .  Trung tâm truyền thôngNemo , theo tên gọi của chống anh hùng truyện kiệt tác Jules Verne  khoa học ảo tưởng - sci-fi  20 000 lý(5 km)  dưới Biển-  Leagues Under the Sea  , sẽ  là phòng phát thanh cho SeaOrbiter , chia sẽ  những khám phá của Tàu và thế giới ( không rỏ đã có liên lạc, ký kết gì với Hải Học Viện Nha Trang ?  Phòng này  cũng sẽ chứa một  đàn ống- pipe organ, lọai đàn thuyền trưởng điên rồ truyện Verne thích ý , đã rời bỏ đời sống trên đất liền  đeo đuổi các bí mật của vực sâu.(  giấc mộng  một nhà văn khoa học ảo tưởng Pháp  tuồng như là một thực tế  cho một nhà thám hiểm Pháp khác ! )

     - Nhà ở dưới biển .  6 thành viên thủy thủ sẽ sống  trong một vùng sức ép dưới biển , giúp họ lặn xuống sâu 100 m hằng ngày . Nhờ sống ở bảo hòa, họ có thể hòan tất  hửu hiệu hơn nhiều  các nhà sinh học biển trên đất liền  thực hiện được  và họ không cần phải lo ngại các ngưng lại bỏ sứ ép khi trở về tàu .  Các nhà ở đầy sức ép  cũng có thể là bản sao như thể  một bắt chước cho các cơ quan không gian , thử nghiệm  các thể thức họat động và thực thi những nghiên cứu tâm lý sống tại nhà ở  đóng kín dài hạn cho các chuyến du hành không gian tương lai.

 

      5 - Đàm phán về các tranh chấp nước

 

     Nơi  nào  các tranh chấp về nuớc  trên thế giới sẽ bùng nổ ? Từ năm 1990 đến năm 2008 , gần 2000 sự cố , tranh chấp cũng như  hợp tác; 2200 nếu kể luôn cả 200 vụ  cải cọ  về các nguồn nước  khác  các sông chung. Các điểm nóng- hot spot đáng kể ra là:       

   * Năm nay 2014 Thổ Nhĩ Kỳ - Turkey sẽ  hòan tất đập Ilisu trên sông “ Cọp” - Tigris River, một thành phần  chán sách quốc gia này đẩy mạnh tăng thêm khả năng điện lực . Ngoài việc làm ngập  vùng định cư Hasankeyf  xưa cũ đã12 000 năm , đập còn có thể làm hư hại các đầm lầy  đã quá  dễ vỡ vùng Mesopotamia, dòng hạ bạn- downstream  thuộc nước  Iraq.  Đức , Áo, và Thụy sĩ đã rút hết tài trợ làm đập từ năm 2009.

 *  Tajikistan  đang dự tính  làm đập  thủy điện Rogun trên nhánh sông Amu Darya. Đập này sẽ là đập cao nhất thế giới  và giúp làm dịu bớt thiếu hụt năng lượng cho Tajikistan. Uzbekistan lo sợ  thiếu nước tưới tiêu,  đã  đánh thuế  và hạn chế du hành đến quốc gia lân bang mình  về phía Đông .  

  * Trên dòng sông Mêkông  chừng 2 dặm Anh ( 3.2 km )  phía Bắc biên giới Căm Bốt , Lào quốc  có  ý định xây Đập Don Sahong Dam . Đập thủy điện này có thể ảnh huởng đến ngư nghiệp  Căm Bốt, Việt Nam và Thái Lan,  cho nên 3 quốc gia này đều  muốn có tiếng nói về dự án này.

  * Năm 2011, Ethiopia khởi sự xây đập  Đại Phục sinh -  Grang Renaissance  Dam  trên Sông Nil Xanh- Blue Nile  cung cấp 60% nước sông Nil. Ai Cập và Xu Đăng- Sudan lo ngại đến dòng nước về phía cửa sông- down river. Ethipia nói sẽ hòan tất dự án năm 2017.

 

 

 
  Số lượt người đọc kể từ 1 July 2013: 242036 visitors (1498323 hits) on this page!  
 
=> Do you also want a homepage for free? Then click here! <=